Quay flycam giải chạy hoặc giải đạp xe hiệu quả là chia giải thành ba điểm vàng: khu xuất phát lúc hàng nghìn người dồn về vạch, một hoặc hai đoạn đường có cảnh quan đặc trưng (cầu, bờ biển, đèo, ruộng), và khu về đích. Người bay không thể theo suốt cung đường, nên phải chọn vị trí đứng sẵn trước khi đoàn tới, phối hợp với ban tổ chức về khu vực an toàn, bám đoàn ở bên rìa chứ không bay trên đầu vận động viên, và có kế hoạch pin cho một sự kiện kéo dài từ trước bình minh đến trưa.
Giải chạy phong trào, giải trail chạy núi và giải đạp xe đường dài đang nở rộ ở nhiều tỉnh thành; ban tổ chức gần như luôn cần tư liệu từ trên cao để làm truyền thông cho mùa sau. Bài này viết cho người được thuê quay. Phép bay, nhất là khi giải đi qua khu dân cư, cầu lớn hay gần sân bay, phải kiểm theo quy định hiện hành; trang Không Phận có tổng hợp.
Hiểu nhịp một giải chạy để biết lúc nào cần bay
Một giải chạy đường trường thường xuất phát rất sớm, khi trời còn tối hoặc mới rạng, để tránh nắng. Các cự ly xuất phát lệch giờ nhau: cự ly dài đi trước, cự ly ngắn đi sau. Vận động viên dẫn đầu về đích sớm, còn đoàn đông nhất về sau đó một khoảng dài. Nhịp này quyết định lịch bay: vài phút cao điểm ở mỗi lượt xuất phát, khoảng trống ở giữa để di chuyển, rồi cao điểm ở vạch đích.
Bước đầu là xin bản đồ cung đường và lịch xuất phát từ ban tổ chức, rồi đánh dấu những điểm có ba yếu tố: cảnh quan đặc trưng, đoàn người đi qua thành dòng dài, và có chỗ cất hạ cánh an toàn gần đó. Một cây cầu bắc qua sông lúc bình minh, một đoạn đường ven biển uốn lượn, một con dốc lên đèo nhìn thấy đoàn người như sợi chỉ là những cảnh mà ban tổ chức sẽ dùng nhiều năm.
Với giải đạp xe, tốc độ đoàn cao hơn nhiều; khoảng thời gian đoàn đi qua một điểm ngắn hơn, nhất là nhóm dẫn đầu. Đứng sẵn và cất cánh trước khi đoàn tới vài phút, thay vì cố đuổi theo.
Khu xuất phát: cảnh đông người đẹp nhất của giải
Khu xuất phát là nơi có nhiều người nhất trong thời gian ngắn nhất. Cảnh mạnh nhất thường là cảnh nhìn thẳng xuống hoặc nghiêng nhẹ khi cả biển người dồn về vạch, rồi cảnh đoàn người chuyển động khi tiếng còi vang lên. Hãy lên máy trước giờ xuất phát vài phút, đứng ở góc cao phía sau hoặc bên cạnh cổng xuất phát, không ở ngay trên khu tập trung.
Ánh sáng lúc rạng sáng yếu, cảnh dễ nhiễu. Tốc độ màn trập không thể quá chậm vì đoàn người chuyển động; chấp nhận độ nhạy sáng cao hơn và dùng khử nhiễu ở khâu hậu kỳ. Một số phần mềm có tính năng khử nhiễu bằng AI cho kết quả tốt với cảnh đêm, nhưng nên quay thử trong buổi khảo sát cùng giờ để biết giới hạn của máy mình.
Cổng hơi, cột loa, dây treo cờ đuôi nheo và bóng bay là vật cản ở khu xuất phát. Thêm vào đó là sóng radio của bộ đàm ban tổ chức, sóng điện thoại của hàng nghìn người, có thể làm đường truyền hình ảnh yếu đi. Giữ khoảng cách ngắn, giữ tầm nhìn trực tiếp, và đừng ngạc nhiên nếu màn hình chập chờn hơn khi tập ở bãi trống.
Bám đoàn trên cung đường mà không gây nguy hiểm
Bám bên rìa, không bay trên đầu. Đường bay song song với đường chạy, lệch ra phía ngoài, nơi có rơi máy cũng không trúng người. Trên cầu hay đường ven biển, phía ngoài thường là mặt nước; như vậy an toàn với người nhưng cần chú ý máy mất kết nối trên nước rất khó thu hồi.
Đứng yên cho đoàn chạy vào khung thường đẹp hơn bám theo. Một cảnh máy đứng yên trên cao nhìn chéo xuống khúc cua, đoàn người chạy vào rồi chạy ra khỏi khung, vừa ổn định vừa thể hiện quy mô. Bám theo chỉ cần khi muốn kể chuyện một vận động viên dẫn đầu hoặc một nhóm.
Chế độ tự bám dùng có chọn lọc. Bám theo một vận động viên trong đám đông dễ mất đối tượng vì nhiều người mặc áo giống nhau. Phù hợp hơn là bám theo xe dẫn đoàn, xe trọng tài hoặc nhóm dẫn đầu khi họ đã tách khỏi đám đông. Luôn đặt độ cao đủ để không vướng cây hai bên đường.
Đường chạy trail ở núi rừng là bài khó. Tán cây che đoàn, địa hình làm mất tín hiệu, độ cao thay đổi liên tục. Chọn các điểm lộ thiên như sống núi, đồi cỏ, đoạn qua ruộng bậc thang; ở đó đoàn người nhỏ xíu giữa cảnh rộng là hình ảnh đặc trưng của trail.
Vạch đích: cảm xúc cần máy mặt đất, quy mô cần flycam
Ở vạch đích, khoảnh khắc người chạy giơ tay, ôm người thân, ngã quỵ vì kiệt sức là việc của máy mặt đất với ống tele. Flycam bổ sung bằng cảnh toàn khu đích: cổng đích, khu nhận huy chương, khu hồi phục, dòng người không ngớt đổ về. Cảnh này đặc biệt có giá trị lúc cao điểm, khi đoàn đông nhất về đích.
Cảnh người dẫn đầu về đích có thể quay bằng flycam theo kiểu bay lùi phía trước người chạy ở đoạn thẳng cuối cùng, nhưng chỉ khi ban tổ chức đồng ý và khu vực trước đích được rào chắn, không có khán giả tràn ra. Thường an toàn hơn là đứng máy cao phía sau cổng đích, nhìn xuống đường chạy, để người dẫn đầu chạy vào khung.
Sau khi đoàn đông đã về, đừng vội cất máy. Cảnh khu sự kiện lúc nắng lên, người chạy ngồi nghỉ trên cỏ, gia đình chụp ảnh với huy chương, là chất liệu tốt cho clip tổng kết. Lúc này nắng đã gắt hơn, nên chọn góc nghiêng thay vì nhìn thẳng xuống để giữ bóng đổ.
Kế hoạch pin và di chuyển cho một buổi kéo dài nhiều giờ
Giải chạy kéo dài từ trước bình minh đến gần trưa, trong khi một viên pin drone dân dụng thường chỉ cho thời gian bay vài chục phút, thực tế thấp hơn thông số công bố khi trời lạnh hay gió. Kế hoạch pin là phần quyết định có đủ cảnh hay không.
- Đếm số cụm cảnh theo lịch: mỗi lượt xuất phát, mỗi điểm cung đường, khu đích lúc cao điểm, khu sự kiện sau giải.
- Ước số lần bay cho mỗi cụm, cộng thêm một lần dự phòng. Từ đó ra tổng số pin cần mang, đừng tính dựa vào việc sạc lại tại chỗ.
- Nếu có điểm cố định có điện như khu sự kiện, mang bộ sạc nhiều cổng để sạc xoay vòng trong khoảng trống giữa các cụm. Pin vừa bay xong còn nóng, để nguội rồi mới sạc theo khuyến cáo của nhà sản xuất.
- Lên kế hoạch di chuyển giữa các điểm khi đường đã cấm cho giải: xe máy theo đường vòng, hoặc chấp nhận chỉ quay một điểm cung đường gần khu sự kiện.
- Hai người là tối thiểu cho giải lớn: một người bay, một người quan sát và trông đồ. Giải nhiều điểm cần hai máy ở hai vị trí.
Ví dụ giả định: một giải có ba cự ly, flycam đứng khu xuất phát cho hai lượt đầu, sau đó di chuyển ra cầu cách vài cây số để đón đoàn cự ly dài, rồi về khu đích trước khi đoàn cự ly ngắn về đông nhất. Mỗi đoạn cần bao nhiêu pin đã tính sẵn từ tối hôm trước.
Những lỗi hay gặp khi quay giải chạy và cách tránh
Dưới đây là các lỗi người mới nhận việc giải chạy hay mắc, phần lớn không nằm ở tay bay mà ở khâu chuẩn bị và đọc tình huống.
- Đến muộn khu xuất phát. Đường vào khu sự kiện thường bị chặn từ rất sớm, bãi gửi xe xa. Đến trước giờ xuất phát lượt đầu ít nhất một tiếng để kịp dựng đồ, kiểm máy, cập nhật bản đồ khu vực bay trên ứng dụng.
- Bay ngay trên khu tập trung. Cảnh nhìn thẳng xuống biển người rất hấp dẫn, nhưng đây chính là vị trí rủi ro nhất. Lấy cảnh này từ góc lệch, dùng góc nghiêng camera và ống tele nếu có.
- Quay quá nhiều cảnh giống nhau. Ba mươi phút cảnh đoàn người chạy qua cùng một góc không giúp gì cho người dựng. Mỗi điểm chỉ cần vài cảnh khác nhau về độ cao, hướng và chuyển động.
- Quên quay cảnh chi tiết làm cầu nối. Cổng xuất phát lúc còn vắng, hàng nước tiếp sức, tình nguyện viên dựng biển chỉ đường nhìn từ trên cao. Những cảnh này giúp clip có nhịp nghỉ.
- Hết thẻ nhớ đúng lúc cao điểm. Quay độ phân giải cao, tốc độ khung hình lớn ngốn dung lượng nhanh. Mang thẻ dự phòng và thay thẻ trong khoảng trống giữa các cụm, không chờ đầy.
- Không ghi chú cảnh. Sau giải có hàng trăm đoạn phim. Ghi nhanh trên điện thoại: giờ, vị trí, cự ly đang chạy qua. Người dựng, kể cả chính bạn ba ngày sau, sẽ tìm cảnh nhanh hơn nhiều.
Phần lớn lỗi trên sửa được bằng một tờ kế hoạch một trang lập từ tối hôm trước: vị trí, giờ, số pin, cảnh bắt buộc ở mỗi điểm. Người làm lâu năm vẫn giữ thói quen này vì mỗi giải mỗi khác.
Giao tư liệu cho ban tổ chức và chính vận động viên
Ban tổ chức cần ba loại sản phẩm: ảnh từ trên cao đăng trong ngày, clip ngắn tổng kết vài chục giây đến một phút, và kho cảnh gốc để làm truyền thông cho mùa sau. Hỏi trước chuẩn khung hình và thời hạn. Clip tổng kết thường cần có cảnh flycam ở đầu và cuối, cảnh mặt đất ở giữa.
Một nhu cầu ngày càng phổ biến: vận động viên muốn tìm ảnh của chính mình. Các nền tảng ảnh giải chạy dùng AI nhận diện số áo hoặc khuôn mặt để người chạy tìm ảnh. Ảnh flycam thường ở quá xa để nhận diện, nên ít khi tham gia vào hệ thống này; nhưng cũng chính vì thế, ảnh flycam ít rủi ro về quyền riêng tư hơn. Nếu ban tổ chức muốn đưa ảnh flycam bay thấp vào nền tảng nhận diện, hãy hỏi họ đã có điều khoản về hình ảnh trong đơn đăng ký chưa.
Khi dựng, phần mềm có thể tự chọn cảnh có nhiều chuyển động, tự khớp nhịp nhạc. Nhưng clip tổng kết giải chạy có câu chuyện riêng: bóng tối lúc xuất phát, bình minh trên cung đường, nắng lên ở vạch đích. Sắp cảnh theo trình tự thời gian thường tự nhiên hơn để AI xáo trộn.
Câu hỏi thường gặp
Có được bay flycam dọc cung đường khi chưa có sự đồng ý của ban tổ chức không?
Không nên. Ban tổ chức chịu trách nhiệm an toàn cho vận động viên và thường có quy định về thiết bị bay trong khu vực giải. Ngoài phép bay theo quy định hiện hành, người bay cần thoả thuận với ban tổ chức về vị trí, độ cao, thời gian bay và người liên lạc trong ngày.
Quay giải chạy lúc trời còn tối thì cảnh có dùng được không?
Dùng được nếu chấp nhận cảnh ít chi tiết và có nhiễu. Máy có cảm biến lớn hơn xử lý tốt hơn. Hãy tận dụng ánh đèn đường, đèn sân khấu khu xuất phát, và quay thêm lúc trời rạng khi ánh sáng đẹp nhất. Khử nhiễu bằng phần mềm có AI giúp cứu được một phần.
Giải đạp xe tốc độ cao thì bám theo kiểu gì?
Thường không bám sát được nhóm dẫn đầu ở đường bằng vì tốc độ đoàn cao và yêu cầu an toàn. Cách khả thi là đứng sẵn ở đoạn đèo dốc, nơi đoàn chậm lại và giãn ra thành dòng, hoặc ở khúc cua có cảnh quan. Máy đứng yên hoặc xoay theo đoàn đẹp và an toàn hơn đuổi theo.
Một người có quay đủ cho một giải chạy lớn không?
Chỉ đủ nếu chấp nhận ít điểm cung đường. Một người có thể lo khu xuất phát và khu đích, cùng lắm thêm một điểm gần. Giải lớn nhiều cự ly nên có hai người một máy hoặc hai máy hai điểm, kèm người quan sát ở mỗi vị trí để giữ khoảng trống cất hạ cánh.
Ảnh vận động viên từ flycam có cần xin phép từng người không?
Ảnh rộng không nhận ra cá nhân thường ít vấn đề. Ảnh bay thấp thấy rõ người thì nên dựa vào điều khoản hình ảnh mà ban tổ chức đã đưa vào đơn đăng ký. Người làm nên hỏi ban tổ chức điều này trước khi đăng ảnh lên kênh riêng để làm portfolio.
Nên chọn loại drone nào cho việc quay giải chạy?
Một drone camera gập gọn có cảm biến khá, thời gian bay tốt và truyền hình ảnh ổn định là đủ cho phần lớn giải phong trào. Ống tele phụ giúp lấy cảnh từ xa mà không phải bay gần người. Chi tiết chọn theo loại máy có ở danh mục chọn drone theo việc.