Muốn quay flycam ở biển đẹp và mang máy về nguyên vẹn, cần làm bốn việc: đọc gió trước khi bay và quay vào buổi sáng sớm khi gió thường nhẹ hơn, dùng kính lọc phân cực hoặc ND để kiểm soát mặt nước chói, cất hạ cánh trên tấm bãi đáp chứ không trực tiếp trên cát, và vệ sinh máy ngay sau buổi bay để muối không bám vào động cơ và mạch. Mặt biển là vùng không người lý tưởng cho flycam, nhưng cũng là nơi máy rơi xuống thì gần như mất hẳn.
Bài này dành cho người làm vlog du lịch, thợ quay cho khu nghỉ dưỡng ven biển, hoặc người mới mang flycam đi chơi biển lần đầu. Những gì về cài đặt camera chung có ở danh mục kỹ thuật quay chụp; ở đây là những thứ riêng của biển. Bờ biển nhiều nơi gần khu quân sự, cảng, sân bay; kiểm vùng bay theo quy định hiện hành trước chuyến đi, trang Không Phận có hướng dẫn cách kiểm.
Gió biển: hiểu nó trước khi để máy rời tay
Ở biển, gió thường thổi theo nhịp ngày đêm: buổi sáng sớm gió thường nhẹ, gần trưa và chiều gió từ biển thổi vào đất liền mạnh dần, về đêm có thể đổi chiều. Đây là quy luật chung của gió đất và gió biển, còn từng ngày cụ thể vẫn phải xem dự báo. Người làm nghề thường ưu tiên lịch bay sáng sớm cho những cảnh quan trọng.
Gió ở mặt đất không phản ánh gió ở độ cao bay. Có hôm đứng trên bãi cát thấy dịu, máy lên vài chục mét đã bị đẩy trôi. Cách làm an toàn: sau khi cất cánh, giữ máy ở độ cao thấp gần mình, nâng dần lên và để ý xem máy có phải nghiêng nhiều để giữ vị trí không. Nhiều ứng dụng điều khiển hiện cảnh báo gió mạnh; đừng bỏ qua cảnh báo này.
Nguyên tắc vàng ở biển: bay ra xa theo hướng ngược gió, quay về theo hướng xuôi gió. Khi pin còn nhiều, máy dễ chống gió; khi pin yếu, chống gió để về là lúc máy dễ không về kịp. Nếu bay ra biển xuôi gió, chiều về sẽ phải ngược gió với pin đã hao. Đặt mức pin quay về sớm hơn bình thường khi bay trên mặt nước có gió.
Một dấu hiệu dễ đọc mà không cần thiết bị: quan sát mặt biển. Khi mặt nước bắt đầu có nhiều vệt bọt trắng trên đầu sóng ở xa bờ, gió ở độ cao bay thường đã đáng kể. Cờ trên các chòi cứu hộ, tán dừa nghiêng và cách người chèo thuyền chống chèo cũng là chỉ dấu. Người làm nghề quen nhìn những thứ này trước cả khi mở ứng dụng thời tiết.
Mặt nước chói, cát trắng loá: xử lý ánh sáng ở biển
Kính lọc phân cực giảm chói mặt nước. Kính phân cực gắn trước ống kính làm giảm phản xạ trên mặt nước, cho thấy đáy biển nông, màu nước xanh hơn và rạn san hô rõ hơn. Hiệu quả thay đổi theo góc giữa camera và mặt trời; xoay kính hoặc đổi hướng bay để thấy khác biệt. Khi máy bay vòng, hiệu ứng phân cực thay đổi theo góc, có thể làm màu nước loang không đều.
Kính ND giữ tốc độ màn trập hợp lý cho video. Nắng biển rất mạnh; không có kính ND, máy phải dùng tốc độ màn trập rất nhanh, chuyển động trông giật. Kính ND giảm lượng sáng để tốc độ màn trập gần mức gấp đôi tốc độ khung hình, chuyển động mượt hơn. Có kính kết hợp cả ND lẫn phân cực.
Cát trắng làm máy đo sáng dễ sai. Cảnh nhiều cát trắng làm máy tưởng cảnh quá sáng và giảm sáng, nước và người tối đi. Theo dõi biểu đồ sáng trên màn hình, bù sáng thủ công nếu cần. Quay ở cấu hình màu phẳng giúp giữ chi tiết cả vùng sáng lẫn vùng tối.
Giờ nắng xiên cho sóng có khối. Buổi sáng sớm và chiều muộn, nắng xiên làm sóng có bóng, mặt cát có vân. Giữa trưa nắng thẳng đứng lại có lợi cho cảnh nước trong nhìn thẳng xuống, vì ánh sáng xuyên sâu thấy đáy. Chọn giờ theo cảnh muốn có, không có giờ đẹp cho mọi cảnh.
Những cảnh biển đáng quay và cách quay
Biển có vài kiểu cảnh kinh điển từ trên cao. Mỗi kiểu cần độ cao và chuyển động khác nhau; bảng dưới gom lại để lập danh sách cảnh trước chuyến đi.
| Cảnh | Độ cao và góc | Chuyển động gợi ý | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Sóng vỗ bờ nhìn thẳng xuống | Vừa phải, camera vuông góc mặt đất | Đứng yên hoặc bay ngang chậm dọc bờ | Đường ranh nước và cát tạo hoạ tiết |
| Người bơi hoặc chèo SUP | Thấp đến vừa, nhìn thẳng xuống | Đứng yên, người tạo chuyển động | Hỏi người trong cảnh trước, giữ khoảng cách |
| Đường bờ biển uốn lượn | Cao, camera nghiêng | Bay lùi hé lộ, nâng dần | Quay sáng sớm khi gió nhẹ |
| Đảo, mũi đá, hải đăng | Vừa, camera nghiêng | Bay vòng quanh chậm | Cẩn thận gió xoáy quanh vách đá |
| Làng chài, thuyền neo | Cao vừa, nhìn thẳng xuống hoặc nghiêng | Bay ngang qua hàng thuyền | Tôn trọng người dân, không bay thấp trên nhà |
| Hoàng hôn trên biển | Cao, hướng về mặt trời | Nâng chậm hoặc đứng yên | Phơi sáng theo bầu trời, chấp nhận mặt nước tối |
Gió xoáy quanh vách đá và mũi đất đáng lưu ý riêng: gió va vào vách tạo luồng nhiễu loạn, máy có thể bị kéo đột ngột về phía vách. Bay vòng quanh đảo hay hải đăng nên giữ khoảng cách rộng hơn bạn nghĩ.
Quay người chơi thể thao nước: SUP, kayak, lướt ván, lặn
Người chèo SUP trên mặt nước trong, nhìn thẳng xuống thấy cả bóng ván dưới đáy cát, là một trong những cảnh du lịch biển được chia sẻ nhiều nhất. Cảnh này cần nước trong, lặng sóng, nắng đủ cao để xuyên xuống đáy, thường là giữa buổi sáng. Máy đứng yên hoặc bay ngang rất chậm, người chèo tạo chuyển động; người bay chỉ cần dặn người chèo đi theo một hướng cố định để dễ giữ khung.
Với kayak hay thuyền nhỏ, chế độ tự bám có thể dùng trên mặt nước rộng, không có cột buồm hay dây neo. Đặt độ cao đủ, bám từ phía sau hoặc bên cạnh. Lướt ván diều và lướt sóng thì khác: tốc độ cao, hướng đổi liên tục, dây diều là vật cản nguy hiểm. Không bay gần người lướt ván diều; chỉ quay từ xa, cao, dùng ống tele nếu có.
Cảnh người lặn ống thở trên rạn san hô cần nước rất trong và kính phân cực để giảm chói. Người lặn nhỏ, nên dùng cảnh rộng để thấy rạn san hô và màu nước, người chỉ là điểm nhấn. Luôn nói trước với người trong cảnh về việc quay, và để ý những người bơi khác xung quanh; máy bay thấp trên đầu người đang bơi dễ làm họ hoảng.
Cất hạ cánh trên bãi cát và trên thuyền
Cát là kẻ thù của động cơ không chổi than và khe tản nhiệt. Một lần cất cánh trên cát khô, cánh quạt thổi tung cát vào máy, có thể làm động cơ kêu lạo xạo hoặc kẹt camera.
- Trải tấm bãi đáp gập, chặn bằng vài vật nặng để gió không thổi bay. Không có thì dùng tấm nhựa, nắp vali cứng.
- Cất cánh lên nhanh khỏi độ cao thấp, nơi cánh quạt thổi cát mạnh nhất.
- Khi hạ cánh, hạ thẳng xuống bãi đáp, tắt động cơ ngay khi chạm.
- Bắt máy bằng tay chỉ khi đã luyện thành thạo và bãi đáp không thể dùng, ví dụ trên thuyền. Bắt từ dưới bụng máy, tay để xa cánh quạt, tắt cảm biến hạ cánh hoặc làm theo hướng dẫn của hãng nếu máy có quy trình bắt tay.
- Trên thuyền đang di chuyển, điểm về nhà của máy là vị trí cất cánh ban đầu, không phải chiếc thuyền. Nắm rõ điều này để không bị máy quay về chỗ trên mặt biển khi mất kết nối.
Bay từ thuyền là kỹ năng nâng cao. Nếu chưa luyện, quay từ bờ hoặc từ cầu cảng ổn định. Nhiều máy rơi xuống biển chính vì người bay quên rằng điểm về nhà đứng yên còn thuyền thì trôi.
Chăm máy sau một ngày bay trong hơi muối
Hơi muối biển bám lên mọi bề mặt, kể cả khi máy không chạm nước. Muối hút ẩm, ăn mòn các điểm tiếp xúc kim loại, chui vào ổ bi động cơ. Thiệt hại không thấy ngay mà tích tụ sau nhiều chuyến. Người làm nghề quay ở biển thường xuyên có quy trình vệ sinh ngay trong ngày.
Quy trình gọn: tháo cánh quạt, lau thân máy, tay đỡ và động cơ bằng khăn hơi ẩm vắt thật kiệt, sau đó lau khô. Dùng bóng thổi khí hoặc chổi mềm làm sạch cát ở khe động cơ, quạt tản nhiệt, khe cắm pin. Lau kính ống kính và kính lọc bằng khăn chuyên dụng, không chà khi còn hạt cát. Không xịt nước, không dùng khí nén mạnh thổi thẳng vào gimbal.
Pin cũng cần quan tâm: các tiếp điểm của pin và khe cắm trên máy lau sạch, để khô hẳn trước khi cắm. Bảo quản máy trong vali có gói hút ẩm. Nếu máy lỡ rơi xuống nước biển, đừng bật lên thử; tháo pin ngay và mang đến thợ có kinh nghiệm. Trường hợp này, khả năng cứu được không cao, đó là lý do người làm nghề cẩn thận gấp đôi khi bay trên biển.
Lịch quay một ngày ở biển cho vlog du lịch
Một ngày quay biển có thể sắp theo ánh sáng và gió. Dưới đây là lịch mẫu, ví dụ giả định cho một bãi biển miền Trung mùa khô; điều chỉnh theo dự báo thời tiết và giờ mặt trời mọc lặn thực tế nơi đến.
- Trước bình minh: ra bãi, dựng bãi đáp, kiểm máy, cập nhật bản đồ vùng bay. Quay cảnh trời hửng sáng trên biển, mặt nước tím hồng, đường bờ biển uốn lượn khi gió còn lặng.
- Sáng sớm: làng chài, thuyền về bến, chợ cá nhìn từ xa và cao. Nắng xiên cho bóng dài. Đây là khung giờ đáng giá nhất trong ngày.
- Giữa buổi sáng: nắng lên cao, nước trong thấy đáy. Quay cảnh nhìn thẳng xuống mặt nước, người chèo SUP, rạn đá nông.
- Trưa: nghỉ bay, vệ sinh máy, sạc pin, chép thẻ nhớ, xem lại cảnh, ghi chú cảnh còn thiếu.
- Chiều muộn: gió thường mạnh hơn, chỉ bay nếu dự báo và cảnh báo trên ứng dụng cho phép. Quay mũi đá, hải đăng từ xa, đường bờ biển lúc nắng chiều.
- Hoàng hôn: cảnh kết. Phơi sáng theo bầu trời, máy đứng yên hoặc nâng chậm. Đưa máy về trước khi trời tối hẳn nếu không có phép và kinh nghiệm bay đêm.
Lịch này dồn việc vào hai đầu ngày, phù hợp với cả ánh sáng lẫn gió. Người làm vlog thường bỏ qua buổi trưa để quay bằng máy cầm tay hoặc nghỉ ngơi, và đó là quyết định đúng.
Câu hỏi thường gặp
Gió bao nhiêu thì không nên bay flycam ở biển?
Mỗi máy có mức kháng gió nhà sản xuất công bố, nhưng con số đó là giới hạn chịu đựng, không phải mức bay thoải mái. Ở biển, nên bay khi gió thấp hơn đáng kể mức công bố, đặc biệt với máy mini nhẹ. Khi máy liên tục cảnh báo gió hoặc phải nghiêng nhiều để giữ vị trí, hãy đưa máy về.
Có nên bay flycam ra xa ngoài biển để quay đảo không?
Chỉ khi trong tầm nhìn và tầm truyền hình ảnh an toàn, gió nhẹ và pin đủ dư cho chiều về ngược gió. Bay mất tầm nhìn ra biển là rủi ro lớn và có thể trái quy định hiện hành về bay trong tầm nhìn. Đi thuyền đến gần đảo rồi bay từ bờ đảo thường an toàn hơn.
Kính lọc nào nên mang khi đi biển?
Một bộ ND vài mức để quay video khi nắng gắt, và một kính phân cực hoặc ND có kèm phân cực để giảm chói mặt nước. Không cần mang quá nhiều. Kính lọc chất lượng thấp có thể làm ám màu hoặc giảm độ nét, nên chọn loại phù hợp với máy.
Có cần xin phép khi quay người lạ trên bãi biển không?
Cảnh rộng người nhỏ xíu thường không nhận diện được ai. Nhưng bay thấp quay người đang tắm, phơi nắng thì nên hỏi, vì đó là chuyện riêng tư và nhiều người không thoải mái. Khi đăng lên mạng, ưu tiên cảnh không thấy rõ mặt. Phần quyền riêng tư chi tiết có ở trang Không Phận.
Pin hao nhanh hơn khi bay ở biển vì sao?
Vì máy phải liên tục chống gió để giữ vị trí hoặc di chuyển, động cơ chạy nặng hơn. Nắng nóng cũng làm pin và máy nóng hơn. Hãy tính thời gian bay thực tế thấp hơn khi bay ở đồng bằng lặng gió, và đặt mức pin quay về cao hơn.
Máy có cảm biến tránh vật cản thì có tự tránh được mặt nước không?
Mặt nước phẳng, phản chiếu hoặc trong suốt có thể làm cảm biến dưới bụng đo sai độ cao. Không nên bay rất thấp sát mặt nước dựa vào cảm biến. Giữ độ cao an toàn theo mắt nhìn và số đo trên màn hình, đặc biệt khi bay ngang tốc độ nhanh.