Quay flycam lễ hội an toàn và có cảnh đẹp dựa trên ba điều: được ban tổ chức hoặc chính quyền địa phương đồng ý và chỉ định vị trí bay, đứng máy ở rìa khu đông người thay vì phía trên, và dùng độ cao cùng góc nghiêng camera, ống tele để lấy cảnh thay cho việc bay lại gần. Lễ hội là nơi đông người không theo hàng lối, có cờ, dây treo, pháo, khói hương và sóng điện thoại dày đặc. Người làm nghề coi mỗi lễ hội là một bài toán riêng: khảo sát từ hôm trước, biết nghi thức nào được phép quay, chuẩn bị cảnh thay thế khi không được bay.
Bài này dành cho người quay flycam nhận việc ghi hình lễ hội cho địa phương, ban tổ chức, đơn vị truyền thông, hoặc người làm phim du lịch đến lễ hội. Không nêu lễ hội cụ thể nào được hay không được bay, vì điều đó tuỳ từng năm, từng vùng và quy định hiện hành; người bay cần kiểm từng lần, trang Không Phận có tổng hợp cách kiểm vùng bay và xin phép.
Vì sao lễ hội là bài khó nhất của nghề quay flycam sự kiện
Ở đám cưới hay sự kiện doanh nghiệp, người bay có một khách hàng, một kịch bản và một khu vực rõ ràng. Lễ hội thì khác: hàng nghìn người đến từ nhiều nơi, không ai biết người bay là ai, khu vực mở và chuyển động không theo kịch bản. Một máy bay vo ve trên đầu đám đông có thể làm người ta bực, sợ, hoặc tệ hơn là gây hỗn loạn nếu có sự cố.
Thêm vào đó là yếu tố văn hoá. Nhiều lễ hội truyền thống có nghi thức trang nghiêm, có khu vực chỉ người trong làng hoặc người làm lễ mới được vào. Một chiếc drone bay vào giữa nghi lễ rước có thể bị coi là xúc phạm. Người làm nghề nên tìm hiểu trước nghi thức nào là trang nghiêm, hỏi trực tiếp ban tổ chức hoặc các cụ trong làng xem có được quay không, quay ở đâu, lúc nào.
Cuối cùng là môi trường kỹ thuật. Cờ đuôi nheo, dây treo đèn lồng, cây nêu cao, khói từ bếp và hương, pháo giấy, bóng bay đều là vật cản. Sóng điện thoại của đám đông và loa phát thanh công suất lớn làm đường truyền kém đi. Mọi thứ đều đẩy người bay về một nguyên tắc: bay xa hơn, cao hơn và ngắn hơn bạn muốn.
Chuẩn bị trước lễ hội: năm bước không bỏ qua
Thời gian chuẩn bị cho một lễ hội thường dài hơn thời gian bay. Phần lớn công việc diễn ra trước đó vài ngày.
- Kiểm vùng bay và xin phép theo quy định hiện hành. Lễ hội lớn thường có nhiều lực lượng an ninh, có khi có lệnh hạn chế thiết bị bay riêng trong dịp lễ. Đừng chỉ dựa vào bản đồ vùng bay trên ứng dụng.
- Liên hệ ban tổ chức và xin vị trí bay. Một vị trí được chỉ định, có người của ban tổ chức biết mặt mình, giúp tránh rắc rối khi có người phản đối giữa chừng.
- Học lịch trình nghi thức. Giờ rước, giờ thi đấu, giờ biểu diễn. Biết nghi thức nào cần im lặng để không bay vào lúc đó.
- Khảo sát địa điểm từ hôm trước. Đánh dấu vật cản, chỗ cất hạ cánh có thể giữ trống, chỗ đứng cao như sân thượng nhà dân có thể xin đứng nhờ.
- Chuẩn bị phương án không bay. Nếu đến nơi bị yêu cầu không bay, có máy mặt đất với ống tele, hoặc xin chụp từ chỗ cao, để buổi quay không trắng tay.
Nhiều người làm lâu năm in sẵn một tờ giới thiệu ngắn về mình, đơn vị thuê, mục đích quay và giấy tờ phép bay đã có, để trình khi lực lượng an ninh hoặc người dân hỏi. Một tờ giấy rõ ràng thường giải quyết nhanh hơn mười phút giải thích.
Mỗi loại hoạt động lễ hội, đứng máy ở đâu
Lễ hội Việt có nhiều dạng hoạt động, mỗi dạng cho flycam một vị trí và một kiểu cảnh khác. Bảng dưới là gợi ý chung; vị trí cụ thể theo chỉ định của ban tổ chức.
| Hoạt động | Vị trí đứng máy gợi ý | Cảnh mạnh nhất | Điều cần tránh |
|---|---|---|---|
| Đua thuyền trên sông, hồ | Một bên bờ, đứng máy trên mặt nước gần bờ, không trên khán giả | Đoàn thuyền song song nhìn từ trên cao, bọt nước theo nhịp chèo | Bay thấp sát thuyền, bay trên hàng khán giả hai bờ |
| Rước kiệu, diễu hành | Rìa tuyến đường, góc cao ở khúc cua hoặc quảng trường | Dòng rước dài uốn theo đường làng | Bay vào giữa đoàn rước, bay thấp trước kiệu |
| Biểu diễn trên sân khấu, quảng trường | Góc cao phía sau khối khán giả | Sân khấu giữa biển người lúc lên đèn | Bay trên đầu khán giả, gần loa và giàn đèn |
| Lễ hội hoa, lễ hội đường phố | Đầu tuyến phố hoặc trên quảng trường trống | Hoạ tiết hoa, dòng người nhìn thẳng xuống | Bay giữa phố hẹp có dây treo |
| Lễ hội trên biển, thả đèn | Trên mặt nước, cách bờ | Đèn lấp lánh trên mặt nước, đoàn thuyền | Bay xa ngoài biển khi gió mạnh, ban đêm mất định hướng |
Mẫu chung của bảng: luôn có một khoảng không người dưới đường bay. Mặt nước, bãi trống, mái nhà không có người là những vùng như vậy. Nếu không tìm ra khoảng không người nào trong tầm bay, đó là tín hiệu nên dùng máy mặt đất.
Lấy cảnh từ xa: độ cao, góc nghiêng và ống tele thay cho bay gần
Độ cao là đồng minh, không phải kẻ thù của cảnh lễ hội. Bay cao hơn làm người nhỏ lại, nhưng cho thấy quy mô, thứ mà máy mặt đất không có. Một đoàn rước dài cả trăm mét chỉ hiện ra trọn vẹn khi nhìn từ đủ cao. Cảnh này thường được dùng mở đầu phim lễ hội.
Ống tele hoặc chế độ zoom giúp có cảnh gần mà máy ở xa. Nhiều drone camera hiện nay có thêm ống tele hoặc zoom kỹ thuật số. Đứng máy ở rìa, xa đám đông, rồi dùng tiêu cự dài để nén khoảng cách, lấy cảnh đoàn thuyền hay đoàn múa lân. Cảnh tele từ trên cao có cảm giác lạ, ít người làm, nên khác biệt.
Góc nghiêng camera thay vì nhìn thẳng xuống. Nhìn thẳng xuống đẹp nhưng buộc máy phải ở ngay trên chủ thể. Góc nghiêng 30 đến 45 độ từ bên cạnh cho phép máy ở ngoài khu đông người mà vẫn thấy chủ thể rõ ràng.
Cảnh có chuyển động tự nhiên đỡ phải bay nhiều. Đoàn người di chuyển, thuyền lướt, cờ bay đã là chuyển động. Máy đứng yên hoặc xoay rất chậm thường đủ. Ít bay hơn là ít rủi ro hơn và ít pin hơn.
Ban đêm, pháo hoa và đèn: những thứ đẹp nhất cũng khó nhất
Nhiều lễ hội có phần ban đêm: thả đèn, pháo hoa, biểu diễn ánh sáng. Bay đêm có yêu cầu riêng về phép bay và về đèn trên máy, cần kiểm theo quy định hiện hành. Về kỹ thuật, đêm làm mất định hướng: người bay khó biết máy đang hướng nào, khó thấy dây điện, cây. Chỉ bay đêm ở chỗ đã khảo sát ban ngày, giữ máy gần và cao hơn mọi vật cản đã biết.
Pháo hoa là vùng tuyệt đối không bay vào. Mảnh pháo, tàn lửa và luồng khói có thể làm rơi máy xuống đám đông. Nếu muốn có cảnh pháo hoa từ trên cao, chỉ quay từ khoảng cách xa theo chỉ dẫn của đơn vị bắn pháo, cao hơn và ngoài vùng nổ. Trong nhiều trường hợp, cảnh pháo hoa từ một sân thượng cao bằng máy mặt đất cho kết quả gần như vậy mà an toàn hơn hẳn.
Đèn hoa đăng thả trên sông hay đèn lồng trên phố cho cảnh từ trên cao rất thơ. Phơi sáng khó: điểm sáng nhỏ trên nền tối. Quay ở cấu hình phơi sáng thủ công, giữ tốc độ màn trập vừa đủ để đèn không nhoè thành vệt, chấp nhận nền tối. Khử nhiễu bằng phần mềm có AI ở hậu kỳ cứu được nhiều chi tiết.
Khi không được bay: giữ buổi quay không trắng tay
Chuyện không được bay xảy ra thường hơn người mới nghĩ. Lực lượng an ninh yêu cầu dừng vì có khách mời quan trọng, ban tổ chức đổi ý vào phút cuối, thời tiết xấu, hoặc vùng bay vừa bị hạn chế tạm thời. Người làm nghề không cãi, mà chuyển ngay sang phương án dự phòng đã chuẩn bị.
Chỗ đứng cao là "flycam của người đi bộ". Sân thượng nhà dân, tầng trên của nhà văn hoá, tháp nước, đồi cạnh làng. Xin đứng nhờ từ buổi khảo sát. Một máy mặt đất với ống tele từ chỗ cao cho cảnh nhìn xuống đoàn rước, đoàn thuyền khá gần với cảnh flycam ở độ cao thấp.
Cảnh flycam quay trước lễ hội vẫn có giá trị. Hôm khảo sát hoặc sáng sớm trước khi đông người, nếu được phép, quay toàn cảnh khu lễ hội, sân đình, bến sông, đường làng đã trang trí. Những cảnh này dùng làm mở đầu và chuyển cảnh, bù lại phần không bay được trong giờ cao điểm.
Báo khách sớm và rõ. Khi biết không bay được, báo ngay cho người thuê, nói rõ lý do và phương án thay thế. Đừng để đến lúc giao hàng khách mới biết. Thoả thuận từ đầu về trường hợp này, kể cả cách tính chi phí, giúp cả hai bên không khó xử.
Ghi hình lễ hội cho địa phương: tôn trọng và lưu giữ
Một phần ngày càng nhiều việc quay lễ hội đến từ địa phương: xã, phường hoặc sở văn hoá muốn lưu tư liệu, làm phim quảng bá du lịch. Khách hàng loại này cần không chỉ cảnh đẹp mà cảnh đúng: nghi thức đúng thứ tự, trang phục, đạo cụ, không gian di tích được ghi lại trung thực. Người bay nên làm việc với một người am hiểu nghi lễ, hỏi họ cảnh nào cần có, cảnh nào không được quay.
Tư liệu lễ hội có giá trị lâu dài. Hãy giao kèm thông tin đầy đủ: ngày, giờ, vị trí, hoạt động trong từng đoạn phim. Lưu file gốc có độ phân giải cao nhất có thể, ở cấu hình màu phẳng nếu đã quay như vậy, để sau này còn chỉnh lại theo nhu cầu khác. AI có thể giúp gắn thẻ nội dung cho kho phim, nhưng người am hiểu vẫn phải kiểm tra tên gọi đúng của từng nghi thức.
Khi dùng cảnh lễ hội cho portfolio hay mạng xã hội cá nhân, tránh những cảnh thấy rõ mặt người tham gia nghi lễ nếu chưa được đồng ý, và tránh cắt ghép làm sai ý nghĩa nghi thức chỉ để có cảnh giật gân. Giữ uy tín với một địa phương thường mang lại việc nhiều năm liền.
Câu hỏi thường gặp
Lễ hội không có ban tổ chức chính thức thì xin phép ai?
Lễ hội làng thường do ban quản lý di tích, ban khánh tiết của làng hoặc chính quyền cấp xã, phường đứng ra tổ chức. Hỏi chính quyền địa phương là cách nhanh nhất để biết người phụ trách. Phép bay theo quy định chung về vùng trời vẫn phải xin riêng nếu khu vực yêu cầu.
Người dân phản đối khi đang bay thì làm gì?
Hạ cánh, nói chuyện lịch sự, trình giấy tờ và giới thiệu mình quay cho ai. Nếu họ vẫn không đồng ý, tôn trọng và chuyển chỗ hoặc dừng. Tranh cãi giữa lễ hội không có lợi cho ai, còn hình ảnh người bay cãi nhau với dân dễ bị quay lại đăng lên mạng.
Có nên bay flycam trong khuôn viên đình, chùa, di tích không?
Chỉ khi ban quản lý di tích đồng ý rõ ràng và khu vực đó không thuộc vùng hạn chế bay. Nhiều di tích có quy định riêng về quay phim. Ngay cả khi được phép, nên bay cao, nhanh gọn, tránh lúc có người đang làm lễ để giữ không khí trang nghiêm.
Cảnh đua thuyền nên quay bằng chế độ tự bám không?
Có thể bám theo một thuyền dẫn đầu nếu máy ở trên mặt nước, cao vừa đủ và không có vật cản như dây căng qua sông. Nhưng các thuyền giống nhau, chế độ bám dễ chuyển nhầm đối tượng. Nhiều người làm thích bay tay ngang song song với đoàn thuyền vì kiểm soát tốt hơn.
Máy có ống tele thì có cần bay gần nữa không?
Ống tele giảm rất nhiều nhu cầu bay gần, đặc biệt với lễ hội đông người. Tuy vậy cảnh tele phẳng hơn, ít chiều sâu, và rung rõ hơn khi gió. Kết hợp cảnh rộng góc thường từ cao với vài cảnh tele từ xa thường cho phim lễ hội cân đối nhất.
Có nên nhận quay lễ hội khi chưa có kinh nghiệm quay sự kiện?
Không nên bắt đầu bằng lễ hội lớn. Hãy tích luỹ kinh nghiệm ở sự kiện nhỏ có kiểm soát như đám cưới, khai trương, nơi người bay quen việc đọc kịch bản, giữ khoảng trống và phối hợp với người khác. Lễ hội là bài thi cuối, không phải bài nhập môn.