Quay flycam ruộng bậc thang và vùng núi đẹp cần chọn đúng mùa và đúng giờ, rồi giải ba bài toán kỹ thuật riêng của địa hình cao: độ cao tính từ điểm cất cánh không phản ánh khoảng cách thật tới sườn núi, mây mù có thể bao máy chỉ trong vài phút, và núi chắn sóng làm mất truyền hình ảnh khi máy bay ra sau sườn. Người bay giỏi ở vùng núi đứng ở chỗ cao, giữ máy trong tầm nhìn, bay ra khoảng không phía thung lũng thay vì áp sát sườn, và luôn chừa pin cho những tình huống máy phải leo dốc để về.
Bài này dành cho người làm vlog du lịch, thợ quay cho homestay, khu du lịch vùng cao, hoặc người làm phim tư liệu. Các cảnh từ trên cao ở vùng núi thường cần đi xa, đi sớm và có khi chỉ có một cơ hội trong ngày; chuẩn bị kỹ quyết định có cảnh hay không. Vùng biên giới và một số khu vực vùng núi có hạn chế bay; kiểm vùng bay theo quy định hiện hành trước khi đi, trang Không Phận có hướng dẫn.
Chọn mùa và giờ: ruộng bậc thang không đẹp quanh năm
Ruộng bậc thang thay áo theo mùa vụ. Mùa đổ nước, các thửa ruộng như những tấm gương phản chiếu trời, đẹp nhất lúc bình minh và hoàng hôn. Mùa lúa xanh cho những đường cong xanh mướt rõ nét. Mùa lúa chín vàng là mùa đông khách nhất. Sau gặt, ruộng trơ gốc rạ, ít hấp dẫn hơn với cảnh rộng. Lịch mùa vụ khác nhau giữa các vùng và có thể xê dịch theo thời tiết từng năm, nên hỏi trước người dân hoặc homestay địa phương.
Trong ngày, ánh sáng xiên buổi sáng sớm và chiều muộn làm các bậc ruộng có bóng, đường cong nổi khối. Giữa trưa nắng thẳng đứng làm ruộng phẳng như tấm thảm, mất cảm giác bậc thang. Sáng sớm ở thung lũng còn có sương, tạo lớp lang rất đẹp, nhưng cũng là lúc dễ mất tầm nhìn.
Thời tiết vùng núi đổi nhanh. Một buổi chiều nắng đẹp có thể chuyển mây mù trong vài phút. Người làm nghề ở vùng núi thường ở lại vài ngày để có thời tiết phù hợp thay vì đặt hết vào một buổi.
Một cách hay là nhờ chủ homestay hoặc người quen ở địa phương gửi ảnh chụp bằng điện thoại vài ngày trước chuyến đi: ruộng đã đổ nước chưa, lúa đã ngả vàng chưa, mấy hôm nay sáng có sương không. Vài tấm ảnh như vậy chính xác hơn bất kỳ lịch mùa vụ nào trên mạng, và giúp người bay quyết định lùi hay giữ lịch.
Độ cao bay ở vùng núi không đơn giản như ở đồng bằng
Độ cao trên màn hình là độ cao so với điểm cất cánh. Phần lớn drone hiển thị độ cao tính từ chỗ cất cánh, không phải độ cao so với mặt đất ngay dưới máy. Đứng trên đỉnh đồi cất cánh rồi bay ra thung lũng, màn hình có thể báo vài chục mét nhưng máy thật ra đã cách mặt đất cả trăm mét. Ngược lại, bay về phía sườn núi cao hơn chỗ đứng, màn hình báo 50 mét mà máy có thể đang sát sườn.
Giới hạn độ cao theo quy định tính theo cách nào thì cần tìm hiểu. Quy định về độ cao bay tối đa có cách tính riêng; khi bay ra thung lũng sâu, máy có thể vượt giới hạn tính theo mặt đất mà màn hình không báo. Kiểm theo quy định hiện hành trên trang Không Phận.
Độ cao về nhà phải tính theo địa hình. Chế độ tự quay về nhà thường bay lên tới độ cao cài sẵn rồi bay thẳng về. Ở vùng núi, nếu độ cao này thấp hơn đỉnh đồi hay sống núi nằm giữa máy và chỗ đứng, máy có thể đâm vào sườn. Cài độ cao về nhà cao hơn mọi vật cản trên đường về.
Không khí loãng hơn ở vùng rất cao. Ở độ cao lớn, cánh quạt kém hiệu quả hơn, máy phải quay nhanh hơn để giữ độ cao, pin hao nhanh. Một số hãng có cánh quạt riêng cho vùng cao. Phần lớn vùng núi du lịch ở Việt Nam chưa đến mức đáng lo, nhưng các đỉnh núi cao thì nên để ý.
Mây mù và sương: đẹp trên ảnh, nguy hiểm khi bay
Biển mây và sương thung lũng là cảnh được săn lùng ở vùng núi. Cảnh đẹp nhất thường là bay trên lớp mây, nhìn đỉnh núi nhô lên. Nhưng bay vào mây là bay mù: camera chỉ thấy trắng, cảm biến tránh vật cản không hoạt động tốt, hơi ẩm đọng lên máy và ống kính. Nếu máy mất định vị vệ tinh vì lý do nào đó trong mây, người bay gần như không có thông tin để điều khiển.
Cách an toàn: đứng ở chỗ cao hơn lớp mây, cất cánh và bay trên lớp mây trong tầm nhìn; hoặc đứng dưới lớp mây, quay mây từ bên dưới. Không bay xuyên qua lớp mây để lên trên. Nếu sương đang lên nhanh, đưa máy về sớm.
Hơi ẩm vùng núi buổi sáng còn làm đọng nước trên ống kính khi máy từ vali ấm ra ngoài lạnh. Mở vali vài phút trước khi bay để máy cân bằng nhiệt. Trời lạnh cũng làm pin giảm dung lượng: giữ pin ấm trong túi áo, chỉ lắp vào máy ngay trước khi bay, cho máy lơ lửng một lúc trước khi bay xa để pin ấm lên.
Núi chắn sóng: vì sao máy mất truyền hình ảnh và cách phòng
Truyền hình ảnh và tín hiệu điều khiển giữa máy và tay cầm đi theo đường thẳng. Khi máy bay ra sau một sườn núi, sống đồi, hay thậm chí một rặng cây lớn, tín hiệu bị chắn. Màn hình đứng hình, tay cầm báo mất kết nối, và máy chuyển sang hành vi khi mất kết nối đã cài: lơ lửng, hạ cánh, hoặc quay về nhà.
Phòng ngừa là giữ máy trong tầm nhìn trực tiếp. Chọn chỗ đứng cao, nhìn bao quát khu vực muốn quay. Bay ra phía thung lũng, khoảng không mở, thay vì vòng ra sau sườn. Nếu cảnh muốn quay nằm sau một quả đồi, di chuyển chỗ đứng chứ không bay vòng qua.
Cài hành vi khi mất kết nối phù hợp trước khi bay. Ở vùng núi, quay về nhà với độ cao đủ thường là lựa chọn an toàn nhất, nếu đã kiểm độ cao về nhà vượt mọi vật cản. Tình huống mất kết nối, rơi máy và cách tìm máy có bài riêng ở trang Không Phận; ở đây chỉ nhấn mạnh rằng phòng ngừa luôn rẻ hơn cứu.
Cảnh vùng núi đáng quay
Ngoài ruộng bậc thang, vùng núi còn nhiều loại cảnh đặc trưng cho flycam. Mỗi loại có một cách làm riêng.
- Đèo uốn lượn: nhìn thẳng xuống hoặc nghiêng, theo một chiếc xe chạy qua khúc cua. Đứng sẵn ở chỗ cao bên đường, không bám theo xe trên đường đèo hẹp có vực.
- Bản làng nhà sàn: cảnh rộng từ xa thể hiện bản làng giữa núi đồi. Không bay thấp trên mái nhà, xin phép trưởng bản nếu muốn quay gần.
- Thác nước: bay lùi từ chân thác ra để hé lộ quy mô. Hơi nước gần thác làm ướt máy và ống kính, giữ khoảng cách.
- Đỉnh núi và người leo núi: bay vòng quanh đỉnh có người đứng, để thấy cảnh xung quanh. Gió trên đỉnh thường mạnh và xoáy.
- Hồ trên núi: mặt nước phẳng phản chiếu núi. Sáng sớm lặng gió là thời điểm tốt nhất.
- Chợ phiên vùng cao: cảnh rộng toàn cảnh chợ từ xa, sắc màu trang phục. Không bay thấp trên đầu người đi chợ.
Với bản làng và chợ phiên, tôn trọng người dân là điều đầu tiên. Nhiều người không quen máy bay, trẻ em và vật nuôi có thể hoảng. Hỏi người địa phương, giữ máy cao, quay nhanh gọn rồi đi.
Chuẩn bị một chuyến quay vùng núi: đồ nghề và lịch trình
Chuyến quay vùng núi thường xa, đường khó, ít chỗ sạc và ít cửa hàng. Thiếu một món đồ có thể làm hỏng cả chuyến đi.
- Pin dư thừa. Mang nhiều pin hơn mức tính toán ở đồng bằng, vì lạnh và leo dốc làm pin hao nhanh. Thêm sạc dự phòng dung lượng lớn hoặc bộ sạc trên xe nếu có.
- Bản đồ ngoại tuyến. Tải bản đồ khu vực và bản đồ vùng bay về máy trước khi đi, vì vùng núi có thể không có sóng điện thoại. Một số ứng dụng điều khiển cần mạng để mở khoá hoặc cập nhật; kiểm trước ở nhà.
- Cập nhật phần mềm ở nơi có mạng tốt. Đừng để máy đòi cập nhật firmware khi đang đứng trên đỉnh đồi không có sóng.
- Đồ chống lạnh, chống ẩm cho máy. Túi hút ẩm trong vali, khăn lau ống kính, túi giữ ấm pin.
- Lịch trình có ngày dự phòng. Dành ít nhất một ngày dư cho thời tiết xấu. Mỗi ngày chia hai buổi bay chính là bình minh và hoàng hôn, giữa ngày dùng để di chuyển, khảo sát chỗ đứng cho buổi kế tiếp.
- Người đi cùng biết đường. Đường lên các điểm ngắm có thể là đường mòn, dễ lạc lúc tối. Người địa phương dẫn đường vừa an toàn vừa biết chỗ đứng đẹp mà bản đồ không có.
Ví dụ giả định: một chuyến ba ngày hai đêm quay ruộng bậc thang mùa lúa chín, ngày đầu di chuyển và khảo sát chiều, ngày hai bay bình minh và hoàng hôn ở hai điểm khác nhau, ngày ba là ngày dự phòng hoặc quay bổ sung trước khi về. Nhịp như vậy giúp người bay không phải đánh cược vào một buổi.
Tôn trọng bản làng và người làm ruộng
Ruộng bậc thang là nơi người dân làm việc, không phải phông nền cho du khách. Đừng giẫm lên bờ ruộng để tìm chỗ cất cánh, đừng bay thấp làm người đang cấy gặt giật mình. Một số khu vực ruộng bậc thang nổi tiếng có thể thu phí tham quan hoặc có quy định riêng về flycam; hỏi khi đến nơi.
Người dân trong cảnh: một người nông dân đang gặt lúa giữa ruộng vàng là hình ảnh đẹp, nhưng đó là người thật đang làm việc. Nếu muốn quay gần, hỏi trước. Nhiều người sẵn lòng, nhưng có người không muốn. Cảnh rộng, người nhỏ giữa thiên nhiên, thường đẹp hơn và không gây phiền.
Nhiều homestay và khu du lịch vùng cao thuê người quay flycam để làm hình ảnh quảng bá. Khi nhận việc kiểu này, hãy trung thực với cảnh: không làm cho homestay trông gần ruộng bậc thang hơn thực tế, không dùng cảnh mùa lúa chín để quảng bá khi khách đến vào mùa sau gặt mà không ghi chú. Khách du lịch đến nơi thấy khác ảnh sẽ không quay lại, và người làm nghề cũng mất uy tín.
Câu hỏi thường gặp
Mùa nào quay ruộng bậc thang đẹp nhất?
Tuỳ cảnh muốn có: mùa đổ nước cho cảnh phản chiếu, mùa lúa xanh cho đường cong xanh, mùa lúa chín cho sắc vàng. Lịch mùa vụ mỗi vùng khác nhau và xê dịch theo năm, nên hỏi người dân hoặc homestay địa phương trước khi đi. Đừng dựa hoàn toàn vào ảnh trên mạng của năm trước.
Vì sao máy báo độ cao thấp mà thật ra đang rất cao so với thung lũng?
Vì độ cao trên màn hình thường tính từ điểm cất cánh. Khi bạn đứng trên đồi và bay ra thung lũng, mặt đất dưới máy thấp hơn nhiều so với chỗ bạn đứng. Ngược lại khi bay về phía sườn núi cao hơn, máy có thể sát đất dù màn hình báo cao.
Có nên bay flycam qua biển mây để quay đỉnh núi?
Không nên bay xuyên qua lớp mây. Trong mây, camera và cảm biến gần như mù, hơi ẩm đọng trên máy, rủi ro mất định hướng cao. Tốt nhất đứng ở chỗ cao hơn lớp mây và bay trên mây trong tầm nhìn, hoặc quay từ bên dưới.
Trời lạnh vùng núi có ảnh hưởng đến flycam không?
Có. Pin lithium giảm dung lượng và điện áp khi lạnh, máy có thể báo pin yếu sớm hoặc tắt đột ngột nếu pin quá lạnh. Giữ pin ấm trước khi bay, cho máy lơ lửng vài phút trước khi bay xa để pin ấm lên, và đặt mức quay về cao hơn bình thường.
Bay flycam ở vùng biên giới có được không?
Vùng biên giới thường có hạn chế về bay và quay phim. Đây là việc phải kiểm kỹ theo quy định hiện hành trước khi đi, không nên đến nơi mới hỏi. Trang Không Phận tổng hợp cách kiểm vùng bay; khi không chắc, hỏi chính quyền địa phương hoặc đồn biên phòng.
Quay cho homestay vùng cao thì nên quay những cảnh nào?
Toàn cảnh homestay trong bối cảnh núi đồi, đường vào, khoảng cách tới điểm tham quan gần nhất, cảnh bình minh hoặc hoàng hôn nhìn từ chỗ homestay. Quay trung thực, ghi rõ mùa của cảnh. Thêm vài cảnh sinh hoạt như bếp lửa, sân nhà nhìn từ xa nếu chủ nhà muốn.